على زمانى قمشه اى
382
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
اگرچه مبادى متعددى در سرزمينهاى اسلامى به كار گرفته مىشده ، نام ماههاى سال متفاوت نبوده و مجموعهاى از نام ماهها بهطور مشترك در گاهشماريهايى با مبدأهاى گوناگون به كار مىرفته ، درحالىكه ترتيب ماهها در آن گاهشماريها يكسان نبوده است ؛ ازينرو ، يك نام در چندگاهشمارى ، در مواقع گوناگون سال قرار مىگرفته است . به طور كلى ، گونههاى نام ماهها را مىتوان تقسيم كرد به : ماههاى قمرى ، در تقويم هجرى قمرى ؛ فارسى ميانه ، درگاه شمارى يزدگردى و گاهشمارى هجرى شمسى ؛ قبطى ( ماههاى مصرى باستان ) در چندگاهشمارى ، از جمله در گاهشمارى قبطى ؛ سريانى ( براساس ريشهء بابلى نامهاى ماه ) مورد استفاده در چندگاهشمارى ، از جمله در گاهشمارى سلوكى و بختنصّرى ؛ و رومى ، براساس نام لاتينى ماههاى سال كه كمتر در سرزمينهاى اسلامى رواج داشته است . بااينكه ذكر نام ماههاى هجرى و رومى به هنگام ذكر يك واقعه يا رويداد تاريخى ، نوع گاهشمارى را نشان مىدهد ، شناسايى نوع گاهشمارى در مواردى كه نام ماهها سريانى يا ايرانى يا قبطىاند ، بسيار مشكل است و اگر نام سريانى ماهها ، بدون ذكر ساير اركان گاهشمارى ، به كار رفته باشد ، شناسايى گاهشمارى تقريبا غير ممكن است . نام ماههاى سريانى - كه در اصل ، برگرفته از صورت بابلى نام ماههاى سال و قرائتهاى گوناگون آرامى آنها بوده است . 3 ) گاهشمارى در كشورهاى عربى الف ) گاهشماريهاى رايج در شبه جزيرهء عربستان و كشورهاى عربى ، پيش از اسلام ب ) پيدايى و رواج گاهشمارى هجرى قمرى در شبه جزيرهء عربستان و كشورهاى عربى